મોટાપોંઢા કોલેજના અર્થશાસ્ત્રના વિદ્યાર્થીઓએ વસુંધરા વનવાડીમાં મેળવ્યું રોજગારીનું જ્ઞાન, 1-દિવસીય શૈક્ષણિક પ્રવાસ | Motapondha College Economics Educational Tour 2026

અર્થશાસ્ત્ર એટલે માત્ર આંકડા અને ગ્રાફની રમત નથી, પરંતુ તે જમીની હકીકત અને રોજગારીની તકોનો અભ્યાસ છે. આ વાતને સાર્થક કરવા માટે વલસાડ જિલ્લાના કપરાડા તાલુકાના અંતરિયાળ વિસ્તારમાં આવેલી મોટાપોંઢા કોલેજ (શ્રી મુંબા દેવી આર્ટસ એન્ડ શ્રીમતી સુગની બાઈ આર. ચમાંરિયા કોમર્સ કોલેજ) દ્વારા અર્થશાસ્ત્ર વિષયના વિદ્યાર્થીઓ માટે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ શૈક્ષણિક પ્રવાસનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. જનતા કેળવણી મંડળ સંચાલિત આ કોલેજે હંમેશા વિદ્યાર્થીઓને પુસ્તકિયા જ્ઞાનની બહાર નીકળીને વ્યવહારુ દુનિયાના અનુભવો કરાવવા પર ભાર મૂક્યો છે.

કોલેજના વહીવટી તંત્ર અને વિભાગીય માર્ગદર્શન હેઠળ આયોજન

આ શૈક્ષણિક પ્રવાસનું સફળ આયોજન કોલેજના પ્રમુખ કેતનભાઈ પટેલ અને ઈન્ચાર્જ આચાર્ય ડો. સતીશભાઈ પટેલના પ્રોત્સાહક માર્ગદર્શન હેઠળ કરવામાં આવ્યું હતું. અર્થશાસ્ત્ર વિભાગના પ્રાધ્યાપક રાજેશભાઈ પટેલ તથા પ્રાધ્યાપિકા વનિતાબેન દેસાઈ દ્વારા આ પ્રવાસનું સુચારુ સંચાલન કરવામાં આવ્યું હતું. ખાસ કરીને ટી.વાય. બી.એ. (T.Y. B.A.) ના વિદ્યાર્થીઓ કે જેઓ હવે ટૂંક સમયમાં ગ્રેજ્યુએટ થઈને કારકિર્દીના ઉંબરે ઉભા છે, તેમના માટે આ મુલાકાત રોજગારીના નવા દ્વાર ખોલનારી સાબિત થઈ છે.

વસુંધરા વૃક્ષ વનવાડી: ગૃહઉદ્યોગ અને મૂલ્યવર્ધનનો જીવંત પાઠ

પ્રવાસનો પ્રથમ અને સૌથી મહત્વનો પડાવ વસુંધરા વૃક્ષ વનવાડી અને જળ સિંચન વિકાસ સહકારી મંડળ હતો. અહીં વિદ્યાર્થીઓએ અર્થશાસ્ત્રના પાયાના સિદ્ધાંતો જેવા કે ‘ઉત્પાદન’, ‘મૂલ્યવર્ધન’ અને ‘રોજગારી સર્જન’ ને પ્રત્યક્ષ રીતે નિહાળ્યા.

• અથાણા અને પ્રોસેસિંગ: વિદ્યાર્થીઓને વિવિધ પ્રકારના અથાણા બનાવવાની પદ્ધતિ વિશે ઊંડાણપૂર્વક સમજ આપવામાં આવી. કાચી કેરીમાંથી કેવી રીતે અથાણું બનાવી તેનું પેકિંગ અને માર્કેટિંગ કરવામાં આવે છે, તે પ્રક્રિયા આર્થિક રીતે કેટલી નફાકારક છે તે અંગે વિદ્યાર્થીઓ માહિતગાર થયા.
• કેરીના રસનો પ્રોજેક્ટ: દક્ષિણ ગુજરાત કેરી માટે જાણીતું છે. ઉનાળાની સીઝન સિવાય પણ કેવી રીતે કેરીના રસને સંગ્રહિત કરી શકાય અને તેના પલ્પિંગ પ્રોજેક્ટ દ્વારા વર્ષભર કેવી રીતે આવક મેળવી શકાય તેનું માર્ગદર્શન આપવામાં આવ્યું.
• સરબત અને જામનું ઉત્પાદન: કાજુના ફળ (Cashew Apple), આંબળા અને અન્ય જંગલી ફળોમાંથી કેવી રીતે સરબત અને જામ બનાવી શકાય અને તેનું આધુનિક પેકિંગ કરીને બજારમાં વેચી શકાય, તે અંગેની આખી પ્રક્રિયા વિદ્યાર્થીઓએ નિહાળી.
• સ્વચ્છતા અને ગુણવત્તા: કોઈપણ ખાદ્ય પદાર્થના ઉદ્યોગમાં સ્વચ્છતા (Hygiene) નું શું મહત્વ છે અને તેનાથી બ્રાન્ડ વેલ્યુ કેવી રીતે વધે છે, તે અંગે પણ વિદ્યાર્થીઓને શીખવવામાં આવ્યું.

જળ સિંચન વિકાસ સહકારી મંડળ: સહકારિતાનું અર્થશાસ્ત્ર

વિદ્યાર્થીઓએ સહકારી ક્ષેત્રના અર્થશાસ્ત્રને સમજવા માટે જળ સિંચન વિકાસ સહકારી મંડળની મુલાકાત લીધી હતી. પાણી એ ખેતી અને ગ્રામીણ અર્થતંત્રનો પાયો છે. સહકારી મંડળ દ્વારા કેવી રીતે જળ સંચય કરી શકાય, સિંચાઈની વ્યવસ્થા કેવી રીતે ઉભી કરી શકાય અને તેનાથી ખેતીના ઉત્પાદનમાં કેવી રીતે વધારો કરી શકાય, તે અંગેનું જ્ઞાન વિદ્યાર્થીઓએ મેળવ્યું. નાના ખેડૂતો જ્યારે સંગઠિત થઈને કામ કરે છે ત્યારે આર્થિક રીતે કેવી રીતે મજબૂત બની શકે છે, તે આ મંડળની કામગીરી પરથી સ્પષ્ટ થયું.

થુંટી નેચર પોઈન્ટ અને જામકીની પ્રાકૃતિક મુલાકાત

ઔદ્યોગિક અને શૈક્ષણિક માહિતી મેળવ્યા બાદ વિદ્યાર્થીઓ વ્યારા તાલુકાના જાણીતા થુંટી નેચર પોઈન્ટ અને જામકી ખાતે પહોંચ્યા હતા. પ્રકૃતિના ખોળે અર્થશાસ્ત્રના વિદ્યાર્થીઓ માટે પર્યાવરણીય અર્થશાસ્ત્ર (Environmental Economics) સમજવાનો આ ઉત્તમ અવસર હતો. નેચર ટુરિઝમ કેવી રીતે સ્થાનિક લોકો માટે રોજગારી ઊભી કરે છે અને ઇકો-ટૂરિઝમનો વિકાસ આર્થિક રીતે કેટલો મહત્વનો છે, તે અંગે પ્રાધ્યાપકોએ વિદ્યાર્થીઓ સાથે ચર્ચા કરી હતી.

ઉનાઈ માતાના ધાર્મિક સ્થળના દર્શન: પ્રવાસન અર્થશાસ્ત્ર

પ્રવાસના અંતિમ ચરણમાં વિદ્યાર્થીઓએ સુપ્રસિદ્ધ ધાર્મિક સ્થળ ઉનાઈ માતાના દર્શન કર્યા હતા. અહીં ગરમ પાણીના કુંડ અને ધાર્મિક પ્રવાસનનું મહત્વ સમજાવવામાં આવ્યું હતું. ધાર્મિક પ્રવાસનને કારણે સ્થાનિક નાના વેપારીઓ, હોટેલ ઉદ્યોગ અને પરિવહન ક્ષેત્રને કેવી રીતે આર્થિક ટેકો મળે છે, તે વિશે વિદ્યાર્થીઓએ ઝીણવટભર્યું નિરીક્ષણ કર્યું હતું.

રોજગારીની દિશામાં એક મક્કમ કદમ

આ શૈક્ષણિક પ્રવાસમાં ટી.વાય. બી.એ. અર્થશાસ્ત્ર વિભાગના વિદ્યાર્થીઓ સાથે પ્રાધ્યાપિકા નર્મદા પરમાર, પ્રા. વિનોદભાઈ અને ઉમેશભાઈ એ પણ ઉત્સાહભેર ભાગ લીધો હતો. વિદ્યાર્થીઓએ પ્રવાસ દરમિયાન નોંધ્યું કે માત્ર સરકારી નોકરી જ નહીં, પરંતુ આવા લઘુ ઉદ્યોગો અને ગૃહઉદ્યોગ (Cottage Industry) દ્વારા પણ સન્માનજનક આવક મેળવી શકાય છે.

અર્થશાસ્ત્ર વિભાગના આ પ્રવાસનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય વિદ્યાર્થીઓમાં ઉદ્યોગસાહસિકતા (Entrepreneurship) જગાડવાનો હતો. જ્યારે વિદ્યાર્થીઓ પોતાની નજરે ઉત્પાદન અને વેચાણની પ્રક્રિયા જુએ છે, ત્યારે તેમને ભવિષ્યમાં પોતાનો નાનો ઉદ્યોગ શરૂ કરવાની પ્રેરણા મળે છે. ખાસ કરીને કપરાડા જેવા વિસ્તારોમાં જ્યાં પ્રાકૃતિક સંસાધનો વિપુલ પ્રમાણમાં છે, ત્યાં આવા લઘુ ઉદ્યોગો આર્થિક ક્રાંતિ લાવી શકે છે.

નિષ્કર્ષ: પ્રત્યક્ષ અનુભવથી સમૃદ્ધ થયું જ્ઞાન

મોટાપોંઢા કોલેજ દ્વારા આયોજિત આ એક દિવસીય શૈક્ષણિક પ્રવાસથી વિદ્યાર્થીઓએ પુસ્તકોમાં ભણેલા થિયરીના પાઠોને વાસ્તવિકતામાં જોયા. વસુંધરા વનવાડીથી લઈને ઉનાઈ સુધીની આ સફર વિદ્યાર્થીઓ માટે જ્ઞાનવર્ધક અને આનંદદાયી રહી હતી. ભવિષ્યમાં આવા વધુ પ્રવાસો આયોજિત કરવામાં આવશે તેવી ખાતરી કોલેજ પ્રશાસન દ્વારા આપવામાં આવી છે.

#મોટાપોંઢાકોલેજ #અર્થશાસ્ત્રપ્રવાસ #રોજગારી #વસુંધરાવનવાડી #ગૃહઉદ્યોગ #શૈક્ષણિકપ્રવાસ2026 #વલસાડન્યૂઝ #કપરાડા #શિક્ષણઅનેરોજગાર #ઉનાઈમાતા #થુંટીનેચરપોઈન્ટ #કોલેજલાઈફ #ગુજરાતશિક્ષણ #આર્થિકવિકાસ #લઘુઉદ્યોગ

📌 નોંધ / Note:
આ લેખ LokGujarati.com પર પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યો છે. લેખમાં રજૂ થયેલી માહિતી જાહેર સ્ત્રોતો, સ્થાનિક જાણકારી, Field Observations અને લેખકના અવલોકન પર આધારિત છે. આ માહિતી ખાસ કરીને Vapi, Valsad, Umbergaon, Bilimora, Navsari, Dang, Dharampur–Kaprada, Daman–Silvassa વિસ્તારના વાચકો માટે ઉપયોગી થાય તે હેતુથી રજૂ કરવામાં આવી છે.

LokGujarati.com નો મુખ્ય હેતુ Gujarati Readers સુધી સાચી, ઉપયોગી, Factual અને Verified Information પહોંચાડવાનો છે, જેથી સમાજ, સંસ્કૃતિ, Lifestyle અને Local Awareness વધુ મજબૂત બને.

જો તમને આ લેખ ઉપયોગી લાગ્યો હોય તો તેને Share કરો અને તમારા વિચારો Comment Section માં જણાવો.
Local information, Culture, Society અને Community-focused Content માટે LokGujarati.com સાથે જોડાયેલા રહો.