બાયજુસને મોટો ફટકો: ગ્રાહક ફોરમે 8.5 લાખ રિફંડ અને 1 લાખ વળતર ચૂકવવા આદેશ આપ્યો | Byju’s Ordered to Refund 8.5 Lakh for Service Deficiency
Byju’s Ordered to Refund 8.5 Lakh નો આ આદેશ ઓનલાઈન શિક્ષણ ક્ષેત્રે એક મોટી લપડાક સમાન છે. કેરળના તિરુવનંતપુરમમાં એક શિક્ષક સાથે થયેલી છેતરપિંડી અને સેવામાં ખામીના મામલામાં જિલ્લા ગ્રાહક તકરાર નિવારણ ફોરમે અત્યંત કડક વલણ અપનાવ્યું છે. આ કિસ્સો માત્ર રિફંડ પૂરતો મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે ઓનલાઈન એજ્યુકેશન કંપનીઓની કાર્યપદ્ધતિ અને ગ્રાહકોના અધિકારો પર સવાલો ઉભા કરે છે. જ્યારે કોઈ ગ્રાહક મોટી આશા સાથે શિક્ષણ પાછળ ખર્ચ કરે છે અને તેને બદલામાં માનસિક ત્રાસ મળે, ત્યારે ન્યાયતંત્રનો આવો હસ્તક્ષેપ અનિવાર્ય બની જાય છે.
Byju’s Ordered to Refund 8.5 Lakh: શું હતો સમગ્ર મામલો અને કેવી રીતે થઈ છેતરપિંડી?
આ ઘટનાની શરૂઆત કેરળના એક જાગૃત શિક્ષકની ફરિયાદથી થઈ હતી. ફરિયાદીએ પોતાના પુત્રના ઉજ્જવળ ભવિષ્ય માટે બાયજુસ (Byju’s) ના ઓનલાઈન કોર્સમાં એડમિશન લેવાનું નક્કી કર્યું હતું. આ માટે તેમણે 20,000 રૂપિયાની માતબર રકમ ‘સ્પોટ રજીસ્ટ્રેશન ફી’ તરીકે જમા કરાવી હતી. જોકે, એડમિશન લીધાના બીજા જ દિવસે પુત્રએ ઓનલાઈન અભ્યાસને બદલે ઓફલાઈન કોર્સમાં જોડાવાની ઈચ્છા વ્યક્ત કરી હતી. પિતાએ તરત જ આ બાબતની જાણ કંપનીને કરી અને કોર્સ રદ કરવા માટે વિનંતી કરી હતી.
નિયમ મુજબ, ગ્રાહક પાસે કોર્સ કેન્સલ કરવાનો અધિકાર હોય છે. શિક્ષકે કંપનીને અધિકૃત ઈમેલ મોકલીને સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે તેઓ આ કોર્સ આગળ વધારવા માંગતા નથી અને તેમની ફી રિફંડ કરવામાં આવે. પરંતુ, આશ્ચર્યની વાત એ છે કે કંપની તરફથી આ ઈમેલનો કોઈ સંતોષકારક જવાબ આપવામાં આવ્યો નહોતો. કંપનીની આ ઉદાસીનતા એ સેવામાં મોટી ખામી (Deficiency in Service) સૂચવે છે, જેના કારણે અંતે Byju’s Ordered to Refund 8.5 Lakh જેવો આકરો આદેશ કોર્ટે આપવો પડ્યો છે.
રિફંડના નામે ઓનલાઈન સ્કેમ અને ‘રીમોટ એક્સેસ એપ’ નો ખતરનાક ખેલ
જ્યારે કંપનીએ ઈમેલનો જવાબ ન આપ્યો, ત્યારે થોડા દિવસો પછી ફરિયાદીને બાયજુસની બેંગલુરુ ઓફિસ હોવાનો દાવો કરતા એક વ્યક્તિનો ફોન આવ્યો. આ ફોન કોલ રિફંડ પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવાના બહાને કરવામાં આવ્યો હતો. ફોન કરનાર વ્યક્તિએ શિક્ષકને વિશ્વાસમાં લીધા અને જણાવ્યું કે તેમનું રિફંડ પ્રોસેસ કરવા માટે એક ‘રીમોટ એક્સેસ એપ’ (Remote Access App) ડાઉનલોડ કરવી પડશે. રિફંડની આશામાં શિક્ષકે તે એપ ડાઉનલોડ કરી અને પોતાની બેન્ક વિગતો શેર કરી દીધી.
ત્યારબાદ જે બન્યું તે અત્યંત ચોંકાવનારું હતું. શરૂઆતમાં તેમના ખાતામાં 8 લાખ રૂપિયા જમા થયા હોય તેવો મેસેજ આવ્યો, પરંતુ તેની ગણતરીની મિનિટોમાં જ તેમના બેન્ક ખાતામાંથી 8.32 લાખ રૂપિયા અનધિકૃત રીતે ડેબિટ થઈ ગયા. આ એક પ્રકારની ડિજિટલ લૂંટ હતી જે રિફંડના નામે આચરવામાં આવી હતી. ફરિયાદીએ તાત્કાલિક પોતાની બેન્ક, આરબીઆઈ (RBI) ઓમ્બડ્સમેન અને સાયબર સેલમાં દોડી જઈને ફરિયાદ કરી હતી. આ ગંભીર છેતરપિંડીના મામલામાં એફઆઈઆર (FIR) પણ નોંધાવવામાં આવી હતી.
📖 આ માહિતી દરેકે વાંચવી જોઈએ : પારડીના વેપારીને TDS રિફંડની લાલચ ભારે પડી: 7.96 લાખ ગુમાવ્યા | Pardi Merchant Lost 7.96 Lakhs in TDS Refund Scam
Byju’s Ordered to Refund 8.5 Lakh: ગ્રાહક ફોરમનો કડક ચુકાદો અને વળતરની વિગતો
તિરુવનંતપુરમ જિલ્લા ગ્રાહક ફોરમે આ કેસની તમામ કડીઓને ઝીણવટપૂર્વક તપાસી હતી. ફોરમે નોંધ્યું કે કંપનીની બેદરકારી અને ગ્રાહકની વિનંતી પર ધ્યાન ન આપવાને કારણે આ પરિસ્થિતિ સર્જાઈ હતી. પરિણામે, ફોરમે ઐતિહાસિક ચુકાદો આપતા જણાવ્યું કે Byju’s Ordered to Refund 8.5 Lakh એટલે કે કંપનીએ ગ્રાહકને 8.5 લાખ રૂપિયા પૂરેપૂરા પરત કરવા પડશે. આ રકમ તે છે જે શિક્ષકના ખાતામાંથી ગેરકાયદેસર રીતે ઉપડી ગઈ હતી.
માત્ર રિફંડ જ નહીં, પરંતુ ગ્રાહકને થયેલા માનસિક ત્રાસ અને સેવામાં ગંભીર ખામી બદલ ફોરમે વધારાના 1 લાખ રૂપિયા વળતર (Compensation) તરીકે ચૂકવવાનો પણ હુકમ કર્યો છે. આ ઉપરાંત, કાનૂની લડાઈમાં થયેલા ખર્ચ પેટે 3,000 રૂપિયા અલગથી ચૂકવવાના રહેશે. આ તમામ રકમ આદેશના 30 દિવસની અંદર ચૂકવી દેવાની રહેશે. જો કંપની આ સમયમર્યાદામાં ચુકવણી કરવામાં નિષ્ફળ જશે, તો તેણે વ્યાજ સાથે આ રકમ ચૂકવવી પડી શકે છે.
ઓનલાઈન એજ્યુકેશન લેતા વાલીઓ માટે આ કિસ્સો લાલબત્તી સમાન
આ કિસ્સો એ તમામ વાલીઓ માટે ચેતવણીરૂપ છે જેઓ મોટી રકમ ખર્ચીને ઓનલાઈન કોર્સ ખરીદે છે. કંપનીઓ ઘણીવાર આકર્ષક જાહેરાતો દ્વારા ગ્રાહકોને આકર્ષે છે, પરંતુ જ્યારે રિફંડ કે રદ કરવાની વાત આવે છે ત્યારે તેઓ પીછેહઠ કરે છે. Byju’s Ordered to Refund 8.5 Lakh નો આ કેસ સાબિત કરે છે કે ગ્રાહક જાગૃત હોય તો ગમે તેવી મોટી કંપની સામે પણ જીત મેળવી શકાય છે.
અત્રે ઉલ્લેખનીય છે કે, સાયબર ફ્રોડથી બચવા માટે ક્યારેય કોઈ અજાણી વ્યક્તિના કહેવાથી રીમોટ એક્સેસ એપ જેવી કે AnyDesk અથવા TeamViewer ડાઉનલોડ કરવી જોઈએ નહીં. એજ્યુકેશન ટેકનોલોજી (EdTech) ક્ષેત્રે વધતી જતી આવી ફરિયાદોને જોતા સરકારે પણ હવે કડક નિયમો બનાવવાની દિશામાં વિચારવું પડશે. ગ્રાહક ફોરમનો આ નિર્ણય ભવિષ્યમાં આવા અન્ય કેસો માટે એક મજબૂત દાખલો બેસાડશે અને કંપનીઓને તેમની જવાબદારીનું ભાન કરાવશે.
નિષ્કર્ષમાં, શિક્ષકની ધીરજ અને કાયદાકીય લડાઈના કારણે તેમને ન્યાય મળ્યો છે. 8.5 લાખ રૂપિયાનું રિફંડ અને 1 લાખનું વળતર એ માત્ર આર્થિક રાહત નથી, પરંતુ ગ્રાહકોના ગૌરવની જીત છે.
#બાયજુસ #ગ્રાહકફોરમ #રિફંડ #કેરળન્યૂઝ #ઓનલાઈનશિક્ષણ #છેતરપિંડી #ગ્રાહકસુરક્ષા #વળતર #સાયબરસેફ્ટી #Byjus #ConsumerForum #RefundOrder #LegalUpdate #EdTechNews #Justice
📌 નોંધ / Note:
આ લેખ LokGujarati.com પર પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યો છે. લેખમાં રજૂ થયેલી માહિતી જાહેર સ્ત્રોતો, સ્થાનિક જાણકારી, Field Observations અને લેખકના અવલોકન પર આધારિત છે. આ માહિતી ખાસ કરીને Vapi, Valsad, Umbergaon, Bilimora, Navsari, Dang, Dharampur–Kaprada, Daman–Silvassa વિસ્તારના વાચકો માટે ઉપયોગી થાય તે હેતુથી રજૂ કરવામાં આવી છે.
LokGujarati.com નો મુખ્ય હેતુ Gujarati Readers સુધી સાચી, ઉપયોગી, Factual અને Verified Information પહોંચાડવાનો છે, જેથી સમાજ, સંસ્કૃતિ, Lifestyle અને Local Awareness વધુ મજબૂત બને.
જો તમને આ લેખ ઉપયોગી લાગ્યો હોય તો તેને Share કરો અને તમારા વિચારો Comment Section માં જણાવો.
Local information, Culture, Society અને Community-focused Content માટે LokGujarati.com સાથે જોડાયેલા રહો.
