પારડીમાં 90 વર્ષના પિતાની અનોખી અંતિમ યાત્રા: દીકરાએ ઘેરીયા અને બેન્ડવાજા સાથે પૂરી કરી અંતિમ ઈચ્છા, “મારા મૃત્યુ બાદ રડશો નહીં, રંગેચંગે વળાવજો” | Pardi Man Unique Last Rites: Son Fulfills 90 Year Old Father’s Wish with Band and Gheriya Procession

વલસાડ જિલ્લાના પારડી તાલુકામાંથી એક એવી ઘટના સામે આવી છે જેણે સમગ્ર પંથકમાં ચર્ચા જગાવી છે. સામાન્ય રીતે જ્યારે કોઈના ઘરે મૃત્યુનો પ્રસંગ હોય ત્યારે વાતાવરણ ગમગીન અને કરુણ હોય છે, પરંતુ પારડીના દમણીઝાંપા વિસ્તારમાં એક પિતાની વિદાય કંઈક અલગ જ રીતે કરવામાં આવી. પારડીના વયોવૃદ્ધ અને આદરણીય ખેડૂત અગ્રણી પાનાચંદ મોહનલાલ શાહનું 90 વર્ષની જૈફ વયે નિધન થયું હતું. આ દુઃખદ અવસરે રુદન કરવાને બદલે, તેમના પરિવારે બેન્ડવાજાના સૂર અને ઘેરીયા નૃત્ય સાથે તેમની અંતિમ યાત્રા કાઢી હતી. પારડી પંથકના આ ઈતિહાસમાં કદાચ આ પ્રથમ એવી અંતિમ યાત્રા હશે જે આટલી ભવ્ય અને અનોખી હતી.

પારડીના પનોતા પુત્ર પાનાચંદ શાહનું 90 વર્ષે ગરિમાપૂર્ણ નિધન

પારડીના દમણીઝાંપા સ્થિત પેઢી બંગલોમાં રહેતા પાનાચંદ મોહનલાલ શાહ માત્ર એક ખેડૂત નહોતા, પણ પારડીના સામાજિક જીવનનું એક અભિન્ન અંગ હતા. 90 વર્ષનું દીર્ઘાયુ ભોગવનાર પાનાચંદ કાકાએ પોતાના જીવનમાં અનેક ઉતાર-ચઢાવ જોયા હતા. પારડીના જૈન સમાજમાં તેમનું સ્થાન ખૂબ જ ઊંચું અને આદરણીય હતું. તેમની ગણના પારડીના સૌથી જૂના અને અનુભવી ખેડૂતોમાં થતી હતી. જ્યારે તેમના નિધનના સમાચાર મળ્યા, ત્યારે સમગ્ર પારડીમાં શોકની લહેર પ્રસરી ગઈ હતી. પરંતુ, આ શોકની પાછળ એક એવું રહસ્ય છુપાયેલું હતું જે પાનાચંદ કાકાની જીવન પ્રત્યેની ફિલોસોફી દર્શાવતું હતું. તેમની આ અંતિમ યાત્રા એ માત્ર મરણનો પ્રસંગ નહીં, પણ એક સફળ અને સંતુષ્ટ જીવનની ઉજવણી બની રહી.

પિતાની એ અંતિમ ઈચ્છા જેણે પારડીમાં ઈતિહાસ રચી દીધો

માનવ જીવનમાં મૃત્યુ અટલ છે, પણ તેને સ્વીકારવાની રીત પાનાચંદ કાકાએ દુનિયાને શીખવી છે. આજથી બરાબર ચાર મહિના પહેલા, પાનાચંદ કાકાએ પોતાના પુત્ર પિયુષ શાહને પોતાની પાસે બેસાડ્યા હતા. તેમણે ખૂબ જ શાંત ચિત્તે પોતાના પુત્રને પોતાની અંતિમ ઈચ્છા જણાવી હતી. તેમણે કહ્યું હતું કે, “બેટા, મેં મારું જીવન ખૂબ જ સંતોષથી જીવ્યું છે. જ્યારે પણ કુદરત મને તેડું મોકલે, ત્યારે તમે કોઈ રડશો નહીં. મારો દેહ જ્યારે આ ઘરની બહાર નીકળે, ત્યારે મને રંગેચંગે અને વાજતે-ગાજતે વળાવજો.” પિતાની આ વાત સાંભળીને પુત્ર પિયુષ શાહ ભાવુક થઈ ગયા હતા, પણ તેમણે વચન આપ્યું હતું કે તેઓ આ અંતિમ ઈચ્છા ચોક્કસ પૂરી કરશે. પારડીના ઇતિહાસમાં આ એક અનોખો સંકલ્પ હતો જે દીકરાએ પિતાના મૃત્યુ બાદ નિભાવ્યો.

બેન્ડવાજા અને ઘેરીયાના સથવારે નીકળી પારડીની ઐતિહાસિક અંતિમ યાત્રા

જેવું પાનાચંદ કાકાનું અવસાન થયું, પિયુષ શાહ અને તેમના પૌત્રોએ પિતાના વચનને યાદ કર્યું. તેમણે નક્કી કર્યું કે પારડીના આ ધરતીપુત્રને એવી વિદાય આપવી કે દુનિયા યાદ રાખે. અંતિમ યાત્રા માટે ખાસ ફૂલોથી સુશોભિત રથ તૈયાર કરવામાં આવ્યો હતો. સૌથી આશ્ચર્યજનક બાબત એ હતી કે, આ અંતિમ યાત્રામાં દક્ષિણ ગુજરાતના પ્રખ્યાત ‘ઘેરીયા’ નૃત્યકારોને બોલાવવામાં આવ્યા હતા. બેન્ડવાજાની ટુકડી પણ તૈયાર હતી. જ્યારે પાનાચંદ શાહનો પાર્થિવ દેહ રથમાં બિરાજમાન થયો, ત્યારે બેન્ડવાજાએ સૂરાવલીઓ રેલાવી અને ઘેરીયાઓએ નૃત્ય શરૂ કર્યું. પારડીના માર્ગો પર જ્યારે આ દ્રશ્ય જોવા મળ્યું, ત્યારે લોકો સ્તબ્ધ થઈ ગયા હતા. સામાન્ય રીતે જે રસ્તા પર શોક છવાયેલો હોય, ત્યાં ભજન-કીર્તન અને મંગલ ધ્વનિ સંભળાઈ રહ્યો હતો.

પિયુષ શાહ અને પરિવારની પિતા પ્રત્યેની અતૂટ શ્રદ્ધા

પુત્ર પિયુષ શાહ માટે આ પળ અત્યંત કઠિન હતી, છતાં તેમણે પિતાની અંતિમ ઈચ્છા મુજબ પોતાના આંસુ રોકી રાખ્યા હતા. પિતાને રંગેચંગે વિદાય આપવા માટે આખો પરિવાર એકજૂથ થયો હતો. પારડીના આ અંતિમ યાત્રામાં પાનાચંદ કાકાના પુત્રો, પુત્રીઓ, પૌત્ર-પૌત્રીઓ અને આખું પરિવાર જોડાયું હતું. દરેકના હૃદયમાં પિતા ગુમાવવાનું દુઃખ તો હતું, પણ સાથે જ પિતાની ઈચ્છા પૂરી કર્યાનો ગર્વ પણ હતો. પારડીના ચોક અને ગલીઓમાં જ્યારે આ રથ પસાર થયો, ત્યારે હજારો લોકો આ અનોખી વિદાયના સાક્ષી બન્યા હતા. લોકો કહેતા હતા કે, દીકરો હોય તો પિયુષ શાહ જેવો, જેણે પિતાના દેહાવસાન બાદ પણ તેમની મરજીને શિરોમાન્ય રાખી.

પારડીના માર્ગો પર આકર્ષણનું કેન્દ્ર બની પાનાચંદ કાકાની વિદાય

પારડીના દમણીઝાંપાથી શરૂ થયેલી આ અંતિમ યાત્રા નગરના મુખ્ય માર્ગો પરથી પસાર થઈ હતી. રસ્તામાં આવતી દરેક વ્યક્તિ ઉભી રહીને આ ભવ્ય રથને નિહાળતી હતી. રથને ગુલાબ અને ગલગોટાના ફૂલોથી એટલી સુંદર રીતે સજાવવામાં આવ્યો હતો કે તે કોઈ ઉત્સવનો રથ હોય તેવું લાગતું હતું. બેન્ડવાજામાં વાગતા ગંભીર છતાં પ્રેરણાદાયી ભજનોએ વાતાવરણમાં આધ્યાત્મિકતા ભરી દીધી હતી. પારડીના રહીશોએ જણાવ્યું કે તેમણે તેમના જીવનમાં ક્યારેય આવી અંતિમ યાત્રા જોઈ નથી. પાનાચંદ શાહની આ વિદાય એ વાતનું પ્રમાણ હતું કે જો જીવન સાદગી અને સત્ય સાથે જીવવામાં આવે, તો મૃત્યુ પણ મહોત્સવ બની શકે છે.

દક્ષિણ ગુજરાતની સંસ્કૃતિ અને ઘેરીયા નૃત્યનો અનોખો સમન્વય

આ અંતિમ યાત્રામાં ઘેરીયા નૃત્યનો સમાવેશ કરવો એ પાનાચંદ કાકાના ધરતી સાથેના જોડાણને દર્શાવતું હતું. દક્ષિણ ગુજરાતમાં ઘેરીયા નૃત્ય એ પરંપરાગત લોકકળા છે, જે સામાન્ય રીતે હોળી કે દિવાળી જેવા તહેવારોમાં જોવા મળે છે. પરંતુ, પારડીના આ ખેડૂત અગ્રણીને આ લોકકળા ખૂબ પ્રિય હતી. આથી જ, તેમની અંતિમ યાત્રામાં આ નર્તકોએ પોતાની કલા દ્વારા પિતાને શ્રદ્ધાંજલિ અર્પી હતી. પારડી પંથકમાં આ પ્રયોગ સામાજિક ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે. લોકોમાં સંદેશ ગયો છે કે મૃત્યુ એ જીવનનો અંત નથી, પણ પરમાત્મા સાથે મિલનનો અવસર છે, જેને આનંદથી વધાવવો જોઈએ.

પારડી સ્મશાન ભૂમિ ખાતે શાસ્ત્રોક્ત વિધિથી અંતિમ સંસ્કાર

ભવ્ય નગર ભ્રમણ બાદ, પાનાચંદ શાહની અંતિમ યાત્રા પારડીની પવિત્ર સ્મશાન ભૂમિ ખાતે પહોંચી હતી. ત્યાં જૈન અને હિન્દુ શાસ્ત્રોક્ત વિધિ મુજબ તમામ ધાર્મિક વિધિઓ પૂર્ણ કરવામાં આવી હતી. સ્મશાનમાં પણ વાતાવરણ ગમગીન હોવા છતાં, પરિવારના સભ્યોના ચહેરા પર એક શાંતિ હતી કે તેમણે પિતાની છેલ્લી મરજી મુજબ બધું જ કર્યું છે. પારડીના અનેક પ્રતિષ્ઠિત નાગરિકો, રાજકીય નેતાઓ અને સામાજિક કાર્યકરોએ સ્મશાનમાં હાજર રહીને પિતાને પુષ્પાંજલિ અર્પણ કરી હતી. અગ્નિ સંસ્કારની વિધિ પૂર્ણ થયા બાદ પણ લોકો પાનાચંદ કાકાના આદર્શ જીવનની વાતો કરતા નજરે પડ્યા હતા.

ભર્યાભાદર્યા પરિવાર અને સમાજ માટે પ્રેરણારૂપ જીવન

પાનાચંદ શાહ પોતાની પાછળ મોટો પરિવાર છોડી ગયા છે. તેમના પુત્રો અને પુત્રીઓએ પિતા પાસેથી ખેતી અને વેપારની સાથે સંસ્કારોનું પણ ભાથું મેળવ્યું છે. પારડી જૈન સમાજ માટે પણ તેઓ એક વડલા સમાન હતા. તેમની અંતિમ યાત્રા એ સાબિત કર્યું કે પિતા-પુત્રનો સંબંધ માત્ર લોહીનો નથી, પણ અતૂટ વિશ્વાસ અને વચનનો પણ છે. પારડીવાસીઓ માટે આ પ્રસંગ વર્ષો સુધી યાદ રહેશે. જે રીતે પિયુષ શાહે બેન્ડવાજા અને ઘેરીયા સાથે પિતાને વળાવ્યા, તેણે સમાજમાં એક નવો દૃષ્ટિકોણ આપ્યો છે. 90 વર્ષનું જીવન જીવીને પાનાચંદ કાકાએ મૃત્યુને પણ હરાવી દીધું હોય તેવું જણાય છે.

નિષ્કર્ષ: પારડીની આ ‘મહોત્સવ’ જેવી વિદાય હંમેશા યાદ રહેશે

મૃત્યુ પછી રડવું એ દુનિયાનો દસ્તૂર છે, પણ મૃત્યુને ઉત્સવ બનાવવો એ મહાપુરુષોનું લક્ષણ છે. પારડીના પાનાચંદ શાહે પોતાની અંતિમ યાત્રા દ્વારા આ સત્ય સાબિત કરી બતાવ્યું. દીકરાએ પિતાની અંતિમ ઈચ્છા પૂરી કરીને પિતૃભક્તિનું શ્રેષ્ઠ ઉદાહરણ પૂરું પાડ્યું છે. પારડીના માર્ગો પર ગુંજેલા બેન્ડવાજાના સૂર આજે પણ લોકોના કાનમાં ગુંજી રહ્યા છે. આ ઘટના શીખવે છે કે જો જીવન મૂલ્યવાન હોય, તો તેની વિદાય પણ મૂલ્યવાન હોવી જોઈએ. પારડીના આ ધરતીપુત્ર પાનાચંદ શાહને સમગ્ર ગુજરાત ભાવભીની શ્રદ્ધાંજલિ અર્પે છે.

#પારડી #પાનાચંદશાહ #અંતિમયાત્રા #અંતિમઈચ્છા #પિયુષશાહ #પારડીન્યૂઝ #બેન્ડવાજા #ઘેરીયા #જૈનસમાજ #ખેડૂતઅગ્રણી #વલસાડન્યૂઝ #ગુજરાતસમાચાર #PardiNews #PanachandShah #UniqueFuneral #LastWish #GujaratCulture

📌 નોંધ / Note:
આ લેખ LokGujarati.com પર પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યો છે. લેખમાં રજૂ થયેલી માહિતી જાહેર સ્ત્રોતો, સ્થાનિક જાણકારી, Field Observations અને લેખકના અવલોકન પર આધારિત છે. આ માહિતી ખાસ કરીને Vapi, Valsad, Umbergaon, Bilimora, Navsari, Dang, Dharampur–Kaprada, Daman–Silvassa વિસ્તારના વાચકો માટે ઉપયોગી થાય તે હેતુથી રજૂ કરવામાં આવી છે.

LokGujarati.com નો મુખ્ય હેતુ Gujarati Readers સુધી સાચી, ઉપયોગી, Factual અને Verified Information પહોંચાડવાનો છે, જેથી સમાજ, સંસ્કૃતિ, Lifestyle અને Local Awareness વધુ મજબૂત બને.

જો તમને આ લેખ ઉપયોગી લાગ્યો હોય તો તેને Share કરો અને તમારા વિચારો Comment Section માં જણાવો.
Local information, Culture, Society અને Community-focused Content માટે LokGujarati.com સાથે જોડાયેલા રહો.