પાનસ ડુંગર પર 500થી વધુ દુર્લભ ઔષધિઓનો ખજાનો, આયુર્વેદિક ડોક્ટરોએ લીધા સંવર્ધનના શપથ | Panas Dungar Rare Medicinal Plants Conservation Pledge

વલસાડ જિલ્લાના પ્રકૃતિના ખોળે વસેલા નાનાપોંઢા તાલુકામાં આવેલ પાનસ ડુંગરી અત્યારે આયુર્વેદ પ્રેમીઓ માટે આકર્ષણનું કેન્દ્ર બની છે. સહ્યાદ્રિ પર્વતમાળાની ગીરીકંદરાઓ વચ્ચે સ્થિત આ વિસ્તારમાં તાજેતરમાં એક વિશેષ ‘વન ઔષધિ પરિચય શિબિર’નું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. જિલ્લા આયુર્વેદ અધિકારી ઉર્વીબેન પટેલના માર્ગદર્શન હેઠળ યોજાયેલી આ શિબિરમાં જિલ્લાના તમામ આયુર્વેદિક અને હોમિયોપેથીક મેડિકલ ઓફિસરોએ ભાગ લીધો હતો. આ કાર્યક્રમનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય કુદરતી સંપદા સમાન વનસ્પતિઓની ઓળખ અને તેના જતન માટે લોકજાગૃતિ લાવવાનો હતો.

56 હેક્ટરમાં ફેલાયેલું ઔષધિઓનું જીવંત સંગ્રહાલય

નાનાપોંઢા તાલુકાનું પાનસ ડુંગરી ગામ તેના ડુંગરાળ અને ગાઢ જંગલ વિસ્તાર માટે જાણીતું છે. અંદાજે 56 હેક્ટરમાં ફેલાયેલી આ પાનસ ડુંગરી માત્ર હવા ખાવાનું સ્થળ નથી, પરંતુ તે વનસ્પતિ શાસ્ત્રના અભ્યાસુઓ માટે એક વિદ્યાપીઠ સમાન છે. અહીં 500થી વધુ જુદી જુદી જગ્યાએથી લાવવામાં આવેલી દેશી તેમજ વિદેશી ઔષધિઓનું વાવેતર કરવામાં આવ્યું છે. આ ઔષધિઓના ઉછેર પાછળનો હેતુ લુપ્ત થતી જતી વનસ્પતિઓને બચાવવાનો અને તેના તબીબી ઉપયોગોથી લોકોને માહિતગાર કરવાનો છે. પાનસ ડુંગર પર કુદરતી રીતે ઉગતી અનેક દુર્લભ ઔષધિઓ પણ મળી આવે છે, જે ભાગ્યે જ ક્યાંય જોવા મળે છે.

પ્રાકૃતિક પીણાં સાથે ટ્રેકિંગ અને જ્ઞાનવર્ધક વાર્તાલાપ

શિબિરની શરૂઆત વહેલી સવારે પાનસ ડુંગરીની તળેટીથી કરવામાં આવી હતી. હાજર રહેલા તમામ તબીબોએ સૌ પ્રથમ પ્રકૃતિના ખોળે તૈયાર થયેલા શુદ્ધ પ્રાકૃતિક પીણાનો આસ્વાદ માણ્યો હતો. ત્યારબાદ, વન ભ્રમણ શરૂ કરી ડુંગર ચઢવાની પ્રક્રિયા સાથે રસ્તામાં આવતી દરેક વનસ્પતિનો પરિચય મેળવ્યો હતો. આયુર્વેદના નિષ્ણાતોએ દરેક છોડ, વેલા અને વૃક્ષના વૈજ્ઞાનિક નામ તેમજ તેના આયુર્વેદિક મહત્વ વિશે ઊંડાણપૂર્વક ચર્ચા કરી હતી. ડુંગરની ટોચ પર પહોંચ્યા બાદ, માર્ગમાં મળેલી વિવિધ ઔષધિઓના નમૂનાઓ પર સામૂહિક વાર્તાલાપ યોજાયો હતો, જેનાથી મેડિકલ ઓફિસરોના જ્ઞાનમાં મોટો વધારો થયો હતો.

અર્જુનથી લઈને શિવલિંગી સુધીની ઔષધિઓનો પરિચય

આ શિબિર દરમિયાન તબીબોએ અનેક મહત્વની વનસ્પતિઓનો પ્રત્યક્ષ પરિચય મેળવ્યો હતો. પાનસ ડુંગર ના આ જંગલ વિસ્તારમાં નીચે મુજબની વનસ્પતિઓ મુખ્ય આકર્ષણ રહી હતી:

• વૃક્ષો: અર્જુન, ગરમાળો, બેહડા, કાંચનાર, અરીઠા, ઉબરો, કદંબ અને પીપળો.
• ક્ષુપ અને છોડ: નગોડ, અપામાર્ગ, સિંદુરી પારિજાત, બોર, ગુલાબ, પિત્ત ભૂંગરાજ અને સારીવા.
• દુર્લભ વેલા અને વનસ્પતિ: જળ જમની, વિદારીકંદ, શતાવરી, ચણોઠી, સહદેવી, શિવલિંગી, કોકીલાક્ષ અને ડોડી.
  આ વનસ્પતિઓ ડાયાબિટીસ, હૃદયરોગ, ચામડીના રોગો અને પાચનતંત્રની બીમારીઓમાં અત્યંત રામબાણ ઈલાજ સાબિત થાય છે.

📍 આ લોકલ માહિતી જરૂર વાંચશો : ડુંગરીમાં કાળા કાચ અને નંબર પ્લેટ વગરની શંકાસ્પદ કારોનો આતંક: ગ્રામજનોમાં ભારે ફફડાટ | Suspicious Black Tinted Cars Without Number Plates Spread Fear in Dungri: Police Action Demanded

વન ઔષધિ સંવર્ધન માટે લેવાયા સામૂહિક શપથ

કાર્યક્રમના અંતિમ ચરણમાં એક અત્યંત પ્રેરણાદાયી દ્રશ્ય જોવા મળ્યું હતું. હાજર રહેલા તમામ આયુર્વેદિક અને હોમિયોપેથીક ડોક્ટરોએ પાનસ ડુંગર ના સાનિધ્યમાં વન ઔષધિ સંવર્ધનના શપથ લીધા હતા. તેમણે સંકલ્પ કર્યો હતો કે તેઓ માત્ર આ ઔષધિઓનો ઉપયોગ જ નહીં કરે, પરંતુ સમાજમાં તેના વાવેતર અને જતન માટે પ્રોત્સાહન પણ આપશે. જંગલોના નિકંદનને કારણે લુપ્ત થઈ રહેલી આયુર્વેદિક સંપત્તિને બચાવવી એ આજના સમયની તાતી જરૂરિયાત છે, તેવું જિલ્લા આયુર્વેદ અધિકારીએ જણાવ્યું હતું.

ઔષધિ પ્રેમીઓ માટે પાનસ ડુંગર એક અનિવાર્ય સ્થળ

આ વન ભ્રમણ કાર્યક્રમ દ્વારા સાબિત થયું કે વલસાડ જિલ્લો માત્ર ઉદ્યોગો કે કેરી માટે જ નહીં, પરંતુ વનસ્પતિના ખજાના માટે પણ સમૃદ્ધ છે. પાનસ ડુંગર ખાતેની આ શિબિરમાં તબીબોએ ફરી એકવાર પ્રકૃતિ સાથે નાતો જોડ્યો હતો. શિબિરના સમાપન બાદ પણ અનેક તબીબોએ જંગલના ઉંડાણપૂર્વકના વિસ્તારોમાં જઈને અન્ય અજાણી ઔષધિઓ વિશે સંશોધન કરવાની ઈચ્છા વ્યક્ત કરી હતી. આ પ્રકારના આયોજનોથી આયુર્વેદિક સારવાર પદ્ધતિને વધુ મજબૂત બનાવવામાં મોટી મદદ મળશે.

કુદરતી સંપદા બચાવવા પ્રજાની ભાગીદારી જરૂરી

તબીબોના મતે, પાનસ ડુંગર જેવી જગ્યાઓનું રક્ષણ કરવું એ માત્ર સરકારની નહીં, પરંતુ સામાન્ય જનતાની પણ ફરજ છે. જંગલ વિસ્તારમાં ચાલવા જતી વખતે કે ફરવા જતી વખતે આ વનસ્પતિઓને નુકસાન ન પહોંચાડવું જોઈએ. આ શિબિરથી પ્રેરણા લઈને આગામી સમયમાં શાળાઓ અને કોલેજોના વિદ્યાર્થીઓ માટે પણ આવા પ્રવાસનું આયોજન કરવામાં આવે તો નવી પેઢી ભારતીય આયુર્વેદના વારસાને સમજી શકશે.

#વલસાડ #પાનસડુંગર #આયુર્વેદ #વનઔષધિ #નાનાપોંઢા #પ્રકૃતિ #મેડિકલકેમ્પ #જૂનાગઢન્યૂઝ #ગુજરાતસમાચાર #જંગલસંપત્તિ #હેલ્થન્યૂઝ #દુર્લભવનસ્પતિ #આયુર્વેદિકસારવાર #પર્યાવરણજતન #બ્રેકિંગન્યૂઝ

📌 નોંધ / Note:
આ લેખ LokGujarati.com પર પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યો છે. લેખમાં રજૂ થયેલી માહિતી જાહેર સ્ત્રોતો, સ્થાનિક જાણકારી, Field Observations અને લેખકના અવલોકન પર આધારિત છે. આ માહિતી ખાસ કરીને Vapi, Valsad, Umbergaon, Bilimora, Navsari, Dang, Dharampur–Kaprada, Daman–Silvassa વિસ્તારના વાચકો માટે ઉપયોગી થાય તે હેતુથી રજૂ કરવામાં આવી છે.

LokGujarati.com નો મુખ્ય હેતુ Gujarati Readers સુધી સાચી, ઉપયોગી, Factual અને Verified Information પહોંચાડવાનો છે, જેથી સમાજ, સંસ્કૃતિ, Lifestyle અને Local Awareness વધુ મજબૂત બને.

જો તમને આ લેખ ઉપયોગી લાગ્યો હોય તો તેને Share કરો અને તમારા વિચારો Comment Section માં જણાવો.
Local information, Culture, Society અને Community-focused Content માટે LokGujarati.com સાથે જોડાયેલા રહો.