પરિયામાં ખેડૂતો ડિજિટલ બન્યા: ઈ-માર્કેટિંગ સેમિનારમાં 160 ખેડૂતોને માર્ગદર્શન | E-marketing Farmer Seminar at Peria Empowers 160 Local Farmers

E-marketing Farmer Seminar ના માધ્યમથી દક્ષિણ ગુજરાતના ખેડૂતોને હવે આધુનિક અને ડિજિટલ યુગમાં પગરણ માંડવા માટે સજ્જ કરવામાં આવ્યા છે. વલસાડ જિલ્લાના પારડી તાલુકાના પરિયા ખાતે આવેલા કૃષિ પ્રાયોગિક કેન્દ્રમાં નવસારી કૃષિ યુનિવર્સિટી (NAU) દ્વારા એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ શૈક્ષણિક પ્રવૃત્તિનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. ‘ફળ પાકો માટે ઈ-માર્કેટિંગ અને સ્માર્ટ બજાર’ વિષય પર આધારિત આ એકદિવસીય સેમિનારે ખેડૂતોને પરંપરાગત ખેતીથી આગળ વધીને બિઝનેસમેન બનવાની દિશા બતાવી છે. આજના સમયમાં માત્ર પાક પકવવો પૂરતો નથી, પરંતુ તેનું યોગ્ય માર્કેટિંગ કરીને વધુ વળતર મેળવવું એ જ ખરી સફળતા છે.

નવસારી કૃષિ યુનિવર્સિટીના કૃષિ અર્થશાસ્ત્ર વિભાગ દ્વારા આયોજિત આ કાર્યક્રમમાં દક્ષિણ ગુજરાતના વિવિધ જિલ્લાઓમાંથી કુલ 160 જેટલા પ્રગતિશીલ ખેડૂતોએ ઉત્સાહભેર ભાગ લીધો હતો. આ સેમિનારનો મુખ્ય હેતુ ખેડૂતોને વચેટિયાઓથી મુક્ત કરીને સીધા ડિજિટલ માર્કેટ સાથે જોડવાનો હતો. કાર્યક્રમની શરૂઆતમાં ડો. નરેન્દ્ર સિંઘે ઉપસ્થિત તમામ મહાનુભાવો, વૈજ્ઞાનિકો અને ખેડૂત મિત્રોનું શબ્દોથી સ્વાગત કરી સેમિનારની રૂપરેખા આપી હતી.

ઈ-માર્કેટિંગ ખેડૂત સેમિનાર અને સ્માર્ટ બજારની અનિવાર્યતા

ઈ-માર્કેટિંગ ખેડૂત સેમિનાર માં અધ્યક્ષ સ્થાનેથી નવસારી કૃષિ યુનિવર્સિટીના વિસ્તરણ શિક્ષણ નિયામક ડો. હેમંત શર્માએ ખેડૂતોને અત્યંત પ્રેરણાદાયી માર્ગદર્શન આપ્યું હતું. તેમણે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું કે, વર્તમાન પરિસ્થિતિમાં ઈ-માર્કેટિંગ એ ખેડૂતોની લક્ઝરી નહીં પણ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ જરૂરિયાત છે. પરંપરાગત બજાર વ્યવસ્થામાં ખેડૂતોને અનેકવાર પૂરતા ભાવ મળતા નથી, ત્યારે ડિજિટલ પ્લેટફોર્મ તેમને વૈશ્વિક બજાર સુધી પહોંચવાની તક આપે છે.

ડો. હેમંત શર્માએ યુનિવર્સિટીની ‘ઈ-શોષ’ (E-Shosh) ટેકનોલોજીનું ઉદાહરણ આપીને ખેડૂતોને સમજાવ્યું કે કેવી રીતે ટેકનોલોજીના માધ્યમથી પાકના વેચાણને સરળ બનાવી શકાય છે. તેમણે હાકલ કરી હતી કે ખેડૂતોએ હવે મોબાઈલનો ઉપયોગ માત્ર મનોરંજન માટે જ નહીં, પણ પોતાના વ્યવસાયને વધારવા માટે કરવો જોઈએ. સ્માર્ટ બજારનો અર્થ છે કે ખેડૂત પોતાના પાકની ગુણવત્તા, પેકેજિંગ અને કિંમત જાતે નક્કી કરી શકે અને સીધા ગ્રાહક સુધી પહોંચી શકે.

FPO અને ડિજિટલ ટેકનોલોજીનો પ્રેક્ટિકલ ઉપયોગ

આ ઈ-માર્કેટિંગ ખેડૂત સેમિનાર માં ખેડૂત ઉત્પાદક સંગઠનો (FPO) ની ભૂમિકા પર વિશેષ ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો. ડો. વી.એમ. ઠુમ્મરે ખેડૂતોને પ્રેક્ટિકલ સમજ આપતા જણાવ્યું કે જ્યારે ખેડૂતો સંગઠિત થઈને કાર્ય કરે છે, ત્યારે તેમની શક્તિ અનેકગણી વધી જાય છે. FPO દ્વારા ખેડૂતો મોટી કંપનીઓ સાથે સીધા સોદા કરી શકે છે અને ટેકનોલોજીના ખર્ચને વહેંચી શકે છે. ઈ-માર્કેટિંગને કેવી રીતે પ્રેક્ટિકલી અમલમાં મૂકવું, તેની ટેકનિકલ બાબતો તેમણે સરળ ભાષામાં સમજાવી હતી.

નાબાર્ડ (NABARD) ના ડીડીએમ સોનાલી ભોગાલેએ માર્કેટિંગના વિવિધ પાસાઓ પર પ્રકાશ પાડ્યો હતો. તેમણે જણાવ્યું કે નાબાર્ડ દ્વારા ખેડૂતોના સંગઠનોને મજબૂત કરવા માટે અનેક યોજનાઓ અમલમાં છે. ખેડૂતો જો પોતાની બ્રાન્ડ બનાવીને ડિજિટલ માધ્યમથી વેચાણ કરે, તો તેમને પરંપરાગત મંડીઓ કરતા 20 થી 30 ટકા વધુ વળતર મળી શકે છે. FPO ની રચના કેવી રીતે કરવી અને તેનાથી ટેક્સ તેમજ સબસિડીના જે ફાયદા મળે છે તેની પણ વિસ્તૃત ચર્ચા અહીં કરવામાં આવી હતી.

નિકાસ લક્ષી યોજનાઓ અને વૈશ્વિક બજારમાં સ્થાન

દક્ષિણ ગુજરાતના ફળ પાકો, ખાસ કરીને આંબા અને ચીકુ, વિશ્વભરમાં જાણીતા છે. આ ઈ-માર્કેટિંગ ખેડૂત સેમિનાર માં ડો. અલ્પેશ લેવાએ નવસારી અને તેની આસપાસના વિસ્તારોમાં કાર્યરત નિકાસ (Export) લક્ષી યોજનાઓની વિગતવાર માહિતી આપી હતી. તેમણે જણાવ્યું કે ભારત સરકાર અને રાજ્ય સરકાર દ્વારા ખેડૂતોને નિકાસ માટે જે પ્રોત્સાહન આપવામાં આવે છે, તેનો લાભ લેવા માટે ઈ-માર્કેટિંગની સમજ હોવી ખૂબ જરૂરી છે. યોગ્ય સર્ટિફિકેશન અને પેકેજિંગ સાથે ખેડૂતો પોતાના ફળો વિદેશી બજારોમાં ઊંચા ભાવે વેચી શકે છે.

બદલાતા હવામાનના સમયમાં ખેતીના આયોજન સાથે વેચાણનું આયોજન પણ એટલું જ મહત્વનું છે. ડો. આર.એફ. ઠાકોરે આ વિષય પર ભાર મૂકતા કહ્યું કે અચાનક બદલાતા વાતાવરણને કારણે પાકને નુકસાન થાય ત્યારે ઈ-માર્કેટિંગ ખેડૂતોને વૈકલ્પિક ખરીદદારો ઝડપથી શોધી આપવામાં મદદરૂપ થાય છે. હવામાનની આગાહીઓ અને માર્કેટના વલણો (Market Trends) ને ઓનલાઈન જાણીને ખેડૂતો પોતાના જોખમને ઘટાડી શકે છે.

📖 આ માહિતી દરેકે વાંચવી જોઈએ : ઉમરગામમાં દમણગંગા સિંચાઈ યોજના નિષ્ફળતાના આરે: ખેડૂતોનો ખેતી પરથી મોહભંગ | Daman Ganga Irrigation Scheme Umargam: Farmers Abandon Canals as Water Dries Up

સોશિયલ મીડિયા અને મોબાઈલ દ્વારા કૃષિ વેપાર

આજના યુગમાં સ્માર્ટફોન દરેક ખેડૂતના હાથમાં છે. ડો. પરાગ પંડિતે આ ઈ-માર્કેટિંગ ખેડૂત સેમિનાર માં સોશિયલ મીડિયાના શક્તિશાળી માધ્યમ વિશે વાત કરી હતી. તેમણે સમજાવ્યું કે વોટ્સએપ (WhatsApp), ફેસબુક અને ઇન્સ્ટાગ્રામ માત્ર વાતચીત માટે નથી, પરંતુ તે એક નિઃશુલ્ક જાહેરાતનું પ્લેટફોર્મ છે. ખેડૂતો પોતાના ખેતરના ફોટા, વીડિયો અને પાકની વિગતો સોશિયલ મીડિયા પર શેર કરીને પોતાના ગ્રાહકોનું સીધું નેટવર્ક બનાવી શકે છે.

કાર્યક્રમમાં સૌથી આકર્ષક ભાગ મેઘના પટેલની સફળતાની ગાથા હતી. મેઘના પટેલે એક સામાન્ય ખેડૂત પુત્રીથી લઈને એક સફળ એક્સપોર્ટર સુધીની પોતાની પ્રેરણાદાયી સફર ખેડૂતો સમક્ષ રજૂ કરી હતી. તેમણે જણાવ્યું કે કેવી રીતે હિંમત અને ઈ-માર્કેટિંગના જ્ઞાનથી તેઓ આજે ખેતીના ઉત્પાદનોને વિશ્વના દેશો સુધી પહોંચાડી રહ્યા છે. તેમની વાત સાંભળીને અનેક મહિલા ખેડૂતો અને યુવા ખેડૂતોમાં નવો ઉત્સાહ જોવા મળ્યો હતો.

બાગાયતી પાકોમાં શ્રેષ્ઠ કૃષિ પદ્ધતિઓ અને પ્રશ્નોત્તરી

ઈ-માર્કેટિંગ ખેડૂત સેમિનાર ના અંતિમ તબક્કાના સત્રમાં બાગાયત નિષ્ણાતોએ ખેડૂતોના ટેકનિકલ પ્રશ્નોનું નિરાકરણ કર્યું હતું. ડો. એસ. એમ. ચવ્હાણ, ડો. સાગર પાટીલ અને ડો. ચિરાગ પટેલે ખાસ કરીને આંબાના પાકમાં આવતા વિવિધ રોગ અને જીવાતોના નિયંત્રણ વિશે વૈજ્ઞાનિક સમજ આપી હતી. તેમણે જણાવ્યું કે ઈ-માર્કેટિંગમાં સફળ થવા માટે પ્રોડક્ટની ગુણવત્તા સર્વોપરી છે, અને તે માટે ‘ગુડ એગ્રીકલ્ચર પ્રેક્ટિસ’ (GAP) અપનાવવી અનિવાર્ય છે.

ખેડૂતોએ આંબાના પાકમાં આવતા મધિયો, ફૂગ અને અન્ય સમસ્યાઓ વિશે પ્રશ્નો પૂછ્યા હતા, જેના તજજ્ઞોએ સચોટ જવાબો આપ્યા હતા. નિષ્ણાતોએ ભાર મૂક્યો હતો કે જો ખેડૂત કેમિકલનો મર્યાદિત ઉપયોગ કરીને ઓર્ગેનિક તરફ વળશે, તો ઈ-માર્કેટિંગમાં તેમને ગ્રાહકો તરફથી વધુ સારો પ્રતિસાદ અને ભાવ મળશે. આ પ્રશ્નોત્તરી સત્ર ખૂબ જ જીવંત રહ્યું હતું અને ખેડૂતોએ પોતાની મૂંઝવણો દૂર કરી હતી.

દક્ષિણ ગુજરાતના ખેડૂતોની જાગૃતિ અને પ્રતિસાદ

વલસાડ, નવસારી અને ડાંગ જિલ્લાના 160 ખેડૂતોએ આ તાલીમમાં જે રીતે ભાગ લીધો, તે દર્શાવે છે કે દક્ષિણ ગુજરાતના ખેડૂતો હવે બદલાવા માંગે છે. પરિયા ખાતેનું આ કૃષિ પ્રાયોગિક કેન્દ્ર વર્ષોથી ખેડૂતો માટે દીવાદાંડી સમાન રહ્યું છે. આ સેમિનાર બાદ ખેડૂતોએ પ્રતિભાવ આપતા કહ્યું હતું કે, “અમને અત્યાર સુધી ખેતી કરતા આવડતું હતું, પણ વેચતા આવડતું નહોતું. આ ઈ-માર્કેટિંગ સેમિનારે અમને ડિજિટલ હથિયાર આપ્યું છે.”

નવસારી કૃષિ યુનિવર્સિટી દ્વારા આયોજિત આવા કાર્યક્રમોથી ખેડૂતોનો આત્મવિશ્વાસ વધે છે. ખેડૂતો હવે પોતાનું ઓનલાઈન રજીસ્ટ્રેશન કરવા અને ઈ-નામ (e-NAM) જેવા સરકારી પોર્ટલનો ઉપયોગ કરવા માટે પણ તૈયાર થયા છે. ટેકનોલોજી અને શિક્ષણના સમન્વયથી ઉમરગામથી લઈને પારડી સુધીના ખેડૂતો હવે સ્માર્ટ ફાર્મર બનવાની દિશામાં અગ્રેસર છે.

નિષ્કર્ષ: પરંપરાગત બજારથી ડિજિટલ માર્કેટ તરફનો પ્રયાણ

નિષ્કર્ષમાં કહી શકાય કે પરિયા ખાતે યોજાયેલો આ ઈ-માર્કેટિંગ ખેડૂત સેમિનાર સફળતાના શિખરો સર કરી ગયો છે. ડિજિટલ સાક્ષરતા એ હવે માત્ર શહેરો પૂરતી સીમિત નથી રહી, પણ તે ગામડાના ખેતરો સુધી પહોંચી છે. ડો. હેમંત શર્મા અને તેમની ટીમ દ્વારા કરવામાં આવેલો આ પ્રયાસ ખેડૂતોની આવક બમણી કરવામાં ચોક્કસપણે પાયાનો પથ્થર સાબિત થશે.

નવસારી કૃષિ યુનિવર્સિટી દ્વારા ભવિષ્યમાં પણ આવા અનેક સેમિનાર યોજવામાં આવશે, જેથી ખેડૂતો સતત અપડેટ રહે. ઈ-માર્કેટિંગ અપનાવીને જો ખેડૂત સીધો નિકાસકાર કે વેપારી બનશે, તો જ તેની આર્થિક સ્થિતિ સુધરશે. આ તાલીમમાં મળેલું જ્ઞાન ખેડૂતોના ખેતરમાં સમૃદ્ધિ લાવશે તેવી આશા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.

#પરિયા #પારડીસમાચાર #ઈમાર્કેટિંગખેડૂતસેમિનાર #નવસારીકૃષિયુનિવર્સિટી #ખેડૂતમાર્ગદર્શન #ડિજિટલખેતી #બાગાયતપાક #FPO #નાબાર્ડ #દક્ષિણગુજરાતસમાચાર #NAUનવસારી #ખેડૂતસમૃદ્ધિ #PardiNews #AgriMarketing #SmartFarmer

📌 નોંધ / Note:
આ લેખ LokGujarati.com પર પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યો છે. લેખમાં રજૂ થયેલી માહિતી જાહેર સ્ત્રોતો, સ્થાનિક જાણકારી, Field Observations અને લેખકના અવલોકન પર આધારિત છે. આ માહિતી ખાસ કરીને Vapi, Valsad, Umbergaon, Bilimora, Navsari, Dang, Dharampur–Kaprada, Daman–Silvassa વિસ્તારના વાચકો માટે ઉપયોગી થાય તે હેતુથી રજૂ કરવામાં આવી છે.

LokGujarati.com નો મુખ્ય હેતુ Gujarati Readers સુધી સાચી, ઉપયોગી, Factual અને Verified Information પહોંચાડવાનો છે, જેથી સમાજ, સંસ્કૃતિ, Lifestyle અને Local Awareness વધુ મજબૂત બને.

જો તમને આ લેખ ઉપયોગી લાગ્યો હોય તો તેને Share કરો અને તમારા વિચારો Comment Section માં જણાવો.
Local information, Culture, Society અને Community-focused Content માટે LokGujarati.com સાથે જોડાયેલા રહો.